Er zijn kromsnavels die hun eigen veren plukken. De intensiteit en locatie van het plukken kunnen erg verschillen. De ene vogel plukt alleen zijn donsveertjes de andere vogel plukt elke veer op zijn lichaam eruit. Sommige vogels knagen aan hun veren, anderen bijten ze door en weer andere trekken de veren geheel uit het lichaam.
Er zijn ook vogels die zich mutileren, waarbij ze zichzelf ernstig kunnen verwonden. Teentjes kunnen worden afgebeten, gaten worden in borsten gebeten etc. Helaas is er nog weinig over plukken en automutilisme bekend. Er zijn vele oorzaken bekend die deze problemen kunnen doen ontstaan bij vogels, maar vaak is het moeilijk of zelfs onmogelijk om achter de specifieke oorzaak te komen. En zelfs indien de oorzaak bekend is kan het zeer moeilijk zijn om de vogel van het plukken of mutileren af te helpen.
Mogelijke oorzaken
Wat je als eerste moet doen indien je een plukkende of mutilerende vogel hebt, is een dierenarts te bezoeken die zich gespecialiseerd heeft in vogels. Niet elke dierenarts heeft genoeg kennis om vogels te behandelen! De vogelspecialist kan de vogel algemeen medisch onderzoeken en mogelijk wat verder onderzoek uit voeren. Zo kan een dierenarts bijvoorbeeld schimmelkweken opzetten, bloed, huid, veren, ontlasting onderzoeken, röntgenfoto’s maken en endoscoperen.
Een vogel kan verschillende aandoeningen onder de leden hebben of bepaalde verzorging ontberen die voor pijn, jeuk en andere klachten zorgen waardoor hij kan gaan plukken of mutileren.
Problemen kunnen zijn;
Allergieën (voedsel)
Omgevingsfactoren (luchtvochtigheid, UV licht)
Huidinfecties (schimmel, virus en/of bacterieel)
Malnutritie (verkeerd/onvolledig dieet)
Parasieten (zowel in- als uitwendig)
Organen (leverziekte, luchtzakschimmel)
Vergif (sigarettenrook, zware metalen, gassen)
Omgevingsfactoren
We hebben in het lijstje hierboven gezien dat omgevingsfactoren invloed kunnen hebben op het plukgedrag van je vogel. Een opsomming van enkele omgevingsfactoren zijn hieronder toegelicht. Probeer ervoor te zorgen dat je de vogel in onderstaande behoeften voorziet!
1. voeding: krijgt je vogel dagelijks een volledige voeding binnen?
2. slapen: de meeste kromsnavels leven in het wild rond de evenaar. Daar is het het gehele jaar door gemiddeld zo’n 12 uur licht en 12 uur donker. Gedragsspecialisten zijn van mening dat slaap tekort een invloed kan hebben op het gedrag van onze vogels in huis. Zorg er daarom voor dat je vogels dagelijks minimaal 10-12 uur per avond in het donker en op een rustige plek kan slapen. Het gaat er echt om dat de vogel deze uren achteréén kan slapen. Doezeluurtjes overdag tellen niet mee! Een doek over de kooi in de avond kan een oplossing zijn, indien je vogel dan ook daadwerkelijk gaat slapen. Indien dit niet het geval is kun je overwegen een kleine slaapkooi in een andere kamer in huis te plaatsen waarin je ‘naar bed’ kan. De vogel is ’s morgens vaak met de zonsopgang wakker, dat betekent dat indien hij 10 uur per avond zou moeten kunnen slapen, hij ’s avonds rond 20.00-21.00 uur naar ‘bed’ zou moeten.
3. douchen/sproeien: regelmatig sproeien/douchen draagt bij aan een gezonde huid en verenpak.
4. (UV) licht: zonlicht, indien mogelijk dagelijks. UV-lamp: http://www.arcadia-uk.com/
5. kooi, speelgoed/spelen: een ruime, veilige en schone kooi op een plek waar de vogel zich veilig voelt. Veilig en afwisselend speelgoed van verschillend materiaal (hard en zacht hout, acryl, touw, leer, karton enz.)
6. aandacht: directe aandacht; trainen, uitstapjes naar buiten, vrienden, winkel, knuffelen. Indirecte aandacht; sociale bezigheden; mee-eten, mee-douchen, op de standaard bij de PC of terwijl je de was doet.
7. prikkels (omgevings verrijking)
· Uitstapjes
· Nieuw/ander speelgoed (speelgoed kist)
· Kooiverrijking
· Training
· Variatie in voeding
· Conditietraining; vliegoefeningen/touwklimmen
8. veiligheid: gevaren in huis, vaak met meer gevaar voor ongekortwiekte vogels:
Teflon (pannen etc)VerbrandingVerdrinkingWegvliegenVergiftiging (metaal, voeding, spuitbussen, (verf)dampen)Verwonding (tussen deur, vertrapt worden)
Psychisch
Indien na gedegen onderzoek geen (in)directe oorzaken gevonden worden, kun je denken aan psychische oorzaken. Een combinatie van lichamelijke en psychische oorzaken komt ook vaak voor. Kromsnavels die bijvoorbeeld door jeuk door een schimmelinfectie zijn begonnen met plukken en na genezing uit gewoonte doorgaan met plukken.
Psychische oorzaken voor verenplukken zijn meestal moeilijker te achterhalen dan lichamelijke. Vaak is het een combinatie van psychische- en omgevingsfactoren die reden zijn dat de vogel zich plukt. Negeer een plukkende vogel, aandacht is voor hem een beloning en kan het plukgedrag versterken.
© Jessie Claire van Brederode
