Door geuren en lichaamstaal ontvangt een kat meer informatie over de wereld dan door geluiden. Omdat de geluids­taal voor ons mensen het belangrijkste communicatiemiddel is, lijken dieren die informatie op andere manieren ont­vangen en verwerken, ons soms wat traag van begrip.

Maar bij een dier dat hoofdzakelijk solitair leeft, is een ande­re manier van communiceren niet zo vreemd: tegen wie, behalve haar jon­gen, zou een kat moeten praten? Met andere soortgenoten communiceert een kat op afstand, met geursignalen en visuele boodschappen. Katten hebben een zeer goed opmerkingsvermogen.

Aan de lichaamshouding weten ze di­rect of een vreemde soortgenoot vrien­delijk of vijandig gestemd is, lang voor­dat een 'miauw' hoorbaar zou zijn of het tot fysiek contact komt.

Zo begroeten katten elkaar
Als twee vriendelijk gezinde katten el­kaar treffen, begroeten ze elkaar met een 'neuskus'. Deze begroeting bepaalt uiteindelijk of ze elkaar mogen, want ondanks het goede begin kan een van beide nog bedenken dat hij de ander toch niet zo ziet zitten.

Een dominante kater gaan de meeste andere katers gewoon uit de weg. Ze herkennen zijn territorium aan de geursporen die hij overal om zich heen sproeit en laten het zelden tot een con­frontatie komen. Als dat wel gebeurt, sluipen ze met woeste dreigsignalen om elkaar heen, met opgezette haren, platgelegde oren, een hoge rug, blazend en grommend, voor ze zich bijtend en krabbend op elkaar storten tot een van beide ervandoor gaat.

Krols maar kritisch
Een paringsbereide (krolse) vrouwtjes­kat zal tegenover een haar vreemde po­tente kater in dubio staan. Of ze vrien­delijk of weerspannig reageert, beslist ze pas op het laatste moment en soms negeert ze de kater gewoon. Die geeft het natuurlijk niet op, en als ze dan in­middels niet alle interesse al heeft ver­loren, ontdooit ze en wordt geleidelijk vriendelijker. De twee besnuffelen el­kaars achterste en wrijven zich tegen el­kaars kop en flanken. Het duurt nog even voor hij een stap verder gaat, en dan volgt de eigenlijke paring.

Op de rug liggen is geen onder­werping
Territoriumgevechten gaan bij katers meestal niet tot het uiterste. De ver­wondingen die ze elkaar toebrengen, zijn zelden levensbedreigend. Bij sa­menlevende katten blijven de meeste geschillen beperkt tot een ogenstrijd. Het minst dominante dier geeft toe. On­derwerping ziet er bij katten anders uit dan bij honden. Het verslagen dier duikt ineen, wendt de blik af en gaat weg. Het gebaar van overgave bij hon­den, op de rug gaan liggen, betekent bij katten eerder het tegendeel. Een kat is op zijn rug liggend bijzonder weerbaar. Hij kan bijten en met vier poten tegelijk toeslaan. Wie ooit heeft gezien hoe krachtig de achterpoten op een speeltje kunnen intrappen, weet hoe voorzich­tig je moet zijn met een kat die op de rug ligt. De meeste katten houden er overigens niet van dat hun buik wordt aangeraakt.

Potent en dominant
Een onaangename eigenschap van po­tente katten is, dat ze op strategisch be­langrijke plaatsen geurvlaggen plaat­sen. Als katten zich in hun territorium bedreigd voelen door een soortgenoot, voeren ze het aantal geurvlaggen op, helaas ook binnenshuis. Ze sproeien urine of deponeren uitwerpselen op het tapijt in plaats van ze te begraven. Bo­vendien demonstreren onze kamer­tijgers hun dominantie door stevig en veel te krabben. Als een kater dan wordt gecastreerd, verliest hij behalve zijn potentie meestal ook de aandrang om zich als baas te manifesteren. Zowel poezen als katers plaatsen na castratie doorgaans geen geurvlaggen meer.

Miauwen
Hoewel 'miauw' lang niet het belang­rijkste communicatiemiddel van katten is, weet ieder kind al bij welk dier het hoort. Overigens klinkt het veel vaker als 'mi', `mio' of 'muf' dan als het klas­sieke 'miauw'. Omdat katten snel leren dat mensen beter reageren op geluid dan op oog- of geursignalen, communi­ceren ze vocaal gevarieerder met men­sen dan met soortgenoten. Sommige rassen 'babbelen' meer dan andere. Wie een Siamese kat heeft, krijgt dagelijks hele verhalen te horen. Sommige Sia­mezen geven commentaar op alles wat het baasje doet, wat overigens aardig op je zenuwen kan gaan werken. Het is niet bekend waarom sommige rassen zulke 'kletskousen' voortbren­gen, en evenmin welke betekenis al dat gebabbel voor de kat zelf heeft.

Wangedrag en protest
Soms geeft een kat nadrukkelijk aan, dat je iets verkeerd hebt gedaan. Op zijn manier laat hij weten, dat hij zich niet goed voelt, dat hij bezwaar heeft tegen de leefomstandigheden of tegen bepaal­de veranderingen. Hij protesteert door onzindelijkheid, sterke onrust, terug­houdendheid of ander afwijkend ge­drag. De juiste betekenis daarvan is nauwelijks uit een boekje te leren: je hebt er vooral veel inlevingsvermogen en kattenpsychologie en kattenliefde voor nodig. Met strengheid en geweld bereik je bij een kat in elk geval niets. Een pijnlijke oorvijg betekent voor een kat alleen: 'Ga weg en kom nooit meer terug.' Als hij de kans krijgt, zal hij dat dan ook doen, of in elk geval de mens zoveel mogelijk uit de weg gaan. Een te grove aanpak kan de vriendschap met een kat voorgoed bederven. Katten ver­geten en vergeven niet snel!

Vriend of vijand?
- Een kat die een andere kat aanstaart, is dominant of vijandig gezind.
- Er dreigt geen gevaar, als een kat inschikkelijk aan de kant gaat. Als poezen met hoog opgeheven staart komen aanlopen, zijn ze vriendelijk gestemd.
- In elkaar gedoken, langzaam komen aansluipen betekent weinig goeds. 

© Tirion Uitgevers BV