'Ma-am... Bij Jantje hebben ze jonge poesjes en nou zegt de moeder van Jantje dat wij er ook een mogen hebben. Ze zijn al bijna 6 weken en al hélemaal zindelijk!'

Als je de volgende dag je zoontje ophaalt bij Jantje word je meteen meegetroond naar de jonge poesjes. In een kartonnen doos liggen een stuk of vijf aandoenlijke pluizenbolletjes bij hun moeder te drinken. Ze zien er inderdaad wel heel lief uit en de moeder van Jantje vertelt dat ze echt al weg kunnen, want ze eten al brokjes en zijn ook al helemaal zindelijk.

Voor je goed en wel beseft wat je gedaan hebt, ben je op weg naar huis met zo'n klein wurm van nog geen 6 weken oud in een klein kartonnen doosje bij je zoontje op schoot.

Wanneer een kitten bij de moeder vandaan halen?
Maar is dat wel zo verstandig? Wat bepaalt of een kitten bij zijn moeder weggehaald mag worden? En mag je volgens de wet eigenlijk wel een kitten van 6 weken bij zijn moeder, broertjes en zusjes weghalen?

Om met dat laatste te beginnen: Nee dat mag niet! Kittens jonger dan 7 weken mogen niet van de moeder gescheiden worden. Dit is wettelijk verboden, omdat we zeker weten uit allerlei onderzoeken dat dit schadelijk is voor de kitten. De moeder van Jantje begaat dus een overtreding als ze kittens van nog geen 7 weken oud aan je meegeeft en jij als nieuwe eigenaar ook, door zo'n kitten aan te nemen.

Maar is een kitten van net 7 weken oud er al wel aan toe bij de moeder weggehaald te worden? Zou je niet veel langer moeten wachten? In de natuur blijven kittens in ieder geval tot een leeftijd van ongeveer 16 weken bij hun moeder. Moet je dan wachten tot ze 16 weken zijn of is dit ook niet altijd verstandig?

Toen ik een workshop gaf op de dag van het Platform Verantwoord Huisdierbezit in het kader van het thema Scheiden doet Leiden?! bleken deze vragen voor veel discussie te zorgen tussen bijvoorbeeld asielmedewerkers en fokkers. Niet zo verwonderlijk ook. De situatie en omstandigheden waaronder kittens opgroeien in een asiel zijn heel anders dan bij een fokker, waardoor je niet voor beide klakkeloos hetzelfde kunt adviseren.

Wat een goede plaatsingsleeftijd is wordt bepaald door:

-          Wat de kitten nodig heeft voor zijn ontwikkeling en gezondheid

-          In wat voor omgeving de kitten vanaf zijn geboorte opgroeit

-          Waar de kitten de rest van zijn leven mee te maken zal krijgen

-          Alleen door naar al deze punten te kijken kun je vaststellen wat voor een bepaald kitten de optimale leeftijd is om hem uit het nest te halen.

Wat heeft de kitten nodig voor zijn ontwikkeling en gezondheid:

-          Afweersysteem: Voldoende afweer tegen ziektes

-          Socialisatie: Wennen aan verschillende soorten mensen, kinderen, dieren, de stofzuiger, telefoon etc.

-          Speenperiode: Leren omgaan met frustratie

-          Sociaal spel: Leren spelen, zonder anderen te bezeren

Afweersysteem
De kitten moet voldoende afweer tegen ziekte hebben. De verhuizing naar een nieuw huis geeft altijd stress, waardoor de weerstand verlaagt. Een kitten met niet voldoende afweer kan dan ziek worden.

In de eerste weken van hun leven krijgen kittens bescherming tegen infectieziektes via de moedermelk, maar deze weerstand neemt in de weken daarna geleidelijk af en juist zo rond de 7 à 8 weken is de weerstand tegen infectieziektes behoorlijk laag en hebben ze nog geen enkele vaccinatie gehad.

Vanaf 8 à 9 weken mogen kittens hun eerste enting hebben en pas een week of twee daarna biedt deze genoeg bescherming. De kitten zou dus, als je hier naar kijkt, minimaal 10 à 11 weken oud moeten zijn om enigszins beschermd tegen infectieziektes naar zijn nieuwe eigenaar te gaan.

Socialisatie kitten
De gevoelige periode, waarin de kitten heel gemakkelijk aan mensen, verschillende soorten katten en andere dieren went, loopt tot ongeveer 9 weken. Deze periode heet de eerste socialisatieperiode.

Als de kitten een week of 8 wordt, gaat de kitten geleidelijk eerder en vaker met angst reageren bij nieuwe dingen. Ze herstellen minder snel en passen zich niet meer zo goed aan als in hun eerste levensweken. Een hele verantwoordelijkheid dus voor degene bij wie de kittens geboren zijn. Het is belangrijk dat ze in die eerste weken van hun leven regelmatig door verschillende mensen worden aangehaald, wennen aan huiselijke geluiden en aan andere dieren.

Als ze in deze periode te weinig met andere dieren en mensen in contact komen, is dit iets waar ze de rest van hun leven last van zullen hebben. Slecht gesocialiseerde kittens worden vaak katten, die snel gestrest en angstig zijn en hun zenuwstelsel is minder goed ontwikkeld.

Als een kitten opgroeit in een omgeving waar hij met weinig nieuwe dingen in aanraking komt (bijvoorbeeld een stille schuur, hooiberg of helemaal in het wild (zwerfkittens) dan zal wachten tot 16 weken, omdat dit in de natuur ook zo gaat, de kitten geen goed doen. Deze kittens kunnen in de praktijk het best geplaatst worden voor de eerste socialisatieperiode al voorbij is en voor ze op allerlei zaken steeds meer met angst gaan reageren.

Belangrijk voor deze kittens is dan wel, dat er in het nieuwe huis een of meerdere sociale poezen aanwezig zijn, zodat ze ook verder leren hoe zich te gedragen met andere katten en hoe te spelen.

Speenperiode
Vanaf de leeftijd van een week of 4 gaan kittens ook vast voedsel eten. De moederpoes zal ze dan steeds minder lang en minder vaak bij haar laten drinken. De kittens leren hierdoor waarschijnlijk beter omgaan met frustratie, dan kittens die abrupt bij de moeder weggehaald worden zodra ze zelf kunnen eten.

Een kat die snel gefrustreerd raakt zal eerder bijten of krabben als iets hem niet bevalt. Bij sommige katten zal de moeder helemaal stoppen met de verzorging en het melk geven als de kittens 7 à 8 weken oud zijn, maar er zijn ook genoeg moederpoezen, die hier veel langer mee doorgaan.

Sociaal spel
Vanaf een leeftijd van 4 weken beginnen kittens te spelen met o.a. hun moeder, broertjes en zusjes. Bij het spelen met de andere katten leren ze hun nagels in te trekken en niet te hard te bijten. Doen ze de ander pijn dan is het spel meteen afgelopen, doordat de ander niet meer wil spelen. Ze leren dus hun grenzen met spel.

De piek van deze periode met veel sociaal spel ligt rond 9 weken en de periode loopt door tot ca. 14 weken. Kijk je dus naar deze sociale ontwikkeling dan zitten er waarschijnlijk voordelen aan de kitten pas vanaf 14 weken uit zijn vertrouwde omgeving halen.

Advies
Ook al is de wettelijke leeftijd minimaal 7 weken, in de meeste gevallen is dit niet wenselijk. Hoe lang de kitten dan wel bij de moeder moet blijven hangt erg af van de omstandigheden waarin de kitten opgroeit en waarin hij bij jou terechtkomt. Meestal zal een leeftijd van minimaal 9 à 10 weken beter zijn voor de kitten dan op jongere leeftijd plaatsen.

Als de omstandigheden op het adres waar de kitten opgroeit goed zijn voor de kitten en het is een stabiel kitten, dan kan het goed zijn de kitten nog wat langer bij zijn moeder en nestgenoten te laten.

Maggie Ruitenberg, kattengedragstherapeut
K.A.T. kattengedragsadviesbureau – www.kattengedrag.com

Referentie:Discussiestuk van de werkgroep katten PVH symposium 'Scheiden doet lijden'. Dit discussiestuk is hier ook in zijn geheel te lezen.